کاهش زمان ترخیص کالاهای اساسی به کمتر از 3 روز؛کنترلها حذف نشد
مان ترخیص این کالاها که پیش از اجرای اصلاحات حدود 18 تا 19 روز بود، اکنون به کمتر از سه روز رسیده است. به گزارش راهبرد معاصر، محمدعلی بهبوری، مدیرکل دفتر واردات گمرک ایران، درباره اقدامات انجامشده برای کاهش زمان ترخیص کالاهای اساسی اظهار کرد: کالاهایی مانند برنج، گندم، گوشت، کنجاله سویا، ذرت، جو، دارو، مواد اولیه دارویی، شیرخشک اطفال، تجهیزات پزشکی، شکر، روغن خام و حبوبات که مستقیماً با معیشت مردم ارتباط دارند، همواره در اولویت ترخیص گمرک قرار داشتهاند.
وی افزود: با مصوبات و مجوزهای دریافتشده از مراجع بالادستی، از سال گذشته امکان ارتقای مدیریت ریسک برای بخش عمدهای از این کالاها فراهم شد و بر اساس تصمیمات اتخاذشده در گمرک ایران، حجم قابلتوجهی از کالاهای اساسی در مسیر سبز گمرکی قرار گرفتند.
مدیرکل دفتر واردات گمرک ایران تصریح کرد: قرار گرفتن کالا در مسیر سبز به معنای حذف نظارتهای فنی، بهداشتی، استاندارد یا قرنطینهای نیست، بلکه بخشهایی از کنترلهای گمرکی که امکان انجام آنها پس از ترخیص وجود دارد، به کنترلهای پسینی منتقل شده است.
به گفته وی، کنترلهایی مانند ارزیابیهای گمرکی، تعیین ارزش و برخی بررسیهای اسنادی میتواند در مرحله پس از خروج کالا از گمرک و از طریق بازبینی و حسابرسی واردکنندگان انجام شود.
کاهش زمان ترخیص از 19 روز به کمتر از 3 روز
بهبوری با اشاره به کاهش قابلتوجه زمان ترخیص کالاهای اساسی گفت: پیش از اجرای این اصلاحات، زمان ترخیص این کالاها بهطور متوسط حدود 18 تا 19 روز بود، اما با مجموعه اقداماتی که انجام شده، این زمان به کمتر از سه روز کاهش یافته است.
وی تأکید کرد: این نتیجه صرفاً حاصل عملکرد گمرک نیست و مجموعه دستگاههای پیرامونی و همجوار گمرک نیز در این فرآیند همکاری داشتهاند. وقتی از کاهش زمان ترخیص صحبت میکنیم، در واقع مجموعهای از اقدامات در حوزههای مختلف از صدور مجوزها گرفته تا حمل، تأمین مالی، تبادل اطلاعات و فرآیندهای بانکی در این کاهش زمان نقش داشتهاند.
مدیرکل دفتر واردات گمرک ایران ادامه داد: وزارت راه، وزارت بهداشت، وزارت صمت، بانک مرکزی و سایر دستگاههای مرتبط در این فرآیند همکاری کردهاند تا کالاهای اساسی سریعتر از مبادی ورودی به مقصد برسند.
وی افزود: در حوزه تأمین مالی نیز همکاری بانکها برای صدور سریعتر ضمانتنامهها و تبادل اطلاعات با سامانههای گمرکی مؤثر بوده است.
از حذف بروکراسی تا نظارت بر سلامت کالا
بهبوری با تأکید بر اینکه کاهش زمان ترخیص به معنای کاهش نظارت بر سلامت کالا نیست، گفت: حتی یک دانه ذرت، یک کیلوگرم روغن، یک قلم دارو یا شیرخشک بدون دریافت مجوزهای لازم از گمرک ترخیص نمیشود.
وی افزود: ما برای کاهش زمان، فشار را به بخش بروکراسی اداری وارد کردهایم، نه بخشهای فنی و تخصصی. ضوابطی که مربوط به سلامت، ایمنی، استاندارد و بهداشت کالا است، همچنان باید بهطور کامل رعایت شود.
مدیرکل دفتر واردات گمرک ایران ادامه داد: برای مثال، دریافت کد ساتا یا رعایت تقدم ثبت سفارش نسبت به قبض انبار، موضوعاتی مرتبط با فرآیندهای اداری و ارزی هستند و ارتباط مستقیمی با سلامت کالا ندارند. بنابراین میتوان با اصلاح یا انتقال این فرآیندها، زمان ترخیص را کاهش داد، بدون اینکه از نظارتهای تخصصی کاسته شود.
وی گفت: هدف این است که زمانهای مرده ناشی از بروکراسی سازمانی حذف یا کاهش پیدا کند و کنترلهای فنی و تخصصی همچنان در جای خود انجام شوند.
تلاش برای دائمی شدن تسهیلات ترخیص
بهبوری درباره امکان تعمیم این رویه به سایر کالاها اظهار کرد: موضوع در حال پیگیری بهصورت عمومی است و صرفاً به کالاهای اساسی محدود نمیشود.
وی افزود: علاوه بر کالاهای اساسی، گروه دیگری از کالاها وجود دارند که اگرچه در تعریف کالای اساسی قرار نمیگیرند، اما برای تولید کشور اولویت دارند. این گروه شامل بخش قابلتوجهی از کالاهای وارداتی مورد نیاز واحدهای تولیدی است.
مدیرکل دفتر واردات گمرک ایران گفت: در پیشنویس مقرراتی که در حال تدوین است، تلاش شده تسهیلات ایجادشده برای این گروه از کالاها نیز به شکل دائمی و پایدار درآید.
وی اضافه کرد: برآورد ما این است که کالاهای اساسی و کالاهای مرتبط با تولید، در مجموع حدود 60 درصد واردات کشور را شامل میشوند و میتوان برای بخش قابلتوجهی از این کالاها فرآیندهای تسهیلشده ترخیص را در نظر گرفت.
ملاحظات ارزی همچنان پابرجاست
بهبوری با اشاره به ضرورت مدیریت منابع ارزی کشور تصریح کرد: در کنار تسهیل فرآیند واردات، ملاحظات ارزی نیز باید مورد توجه قرار گیرد و اطمینان حاصل شود که ارز کشور در محل مناسب و به میزان مناسب مصرف میشود.
وی افزود: به همین دلیل، در اولویتبندی تسهیلات، کالاهای اساسی، کالاهای مورد نیاز واحدهای تولیدی و کالاهایی که در ادامه زنجیره تولید نقش مؤثری دارند، در اولویت قرار میگیرند.
مدیرکل دفتر واردات گمرک ایران تأکید کرد: با وجود این ملاحظات، مقرراتی که برای کاهش بروکراسی در حال اصلاح است، در صورت نهایی شدن، لزوماً به یک گروه کالایی یا یک شرایط خاص محدود نخواهد بود و هدف، ایجاد یک سازوکار پایدار برای تسهیل تجارت است.
اظهار کالا پیش از ورود؛ گام به سمت گمرک چابک
بهبوری درباره امکان رسیدن به ترخیص سریعتر کالاها گفت: قانون امور گمرکی ظرفیتهایی برای این موضوع ایجاد کرده است؛ از جمله امکان اظهار کالا پیش از ورود.
وی توضیح داد: کالا در حالی که هنوز در مسیر است، میتواند به گمرک اظهار شود و بخشی از اقدامات و پرداختهای مربوط به اظهارنامه نیز پیش از رسیدن کالا انجام شود. این ظرفیت نشان میدهد که قانونگذار و گمرک از قبل نیز به دنبال ایجاد سریعترین فرآیند ممکن برای ترخیص بودهاند.
وی افزود: با توسعه اظهار پیش از ورود و انتقال بخشی از کنترلها به مراحل پیشینی و پسینی، میتوان زمان حضور کالا در بنادر و گمرکات را بیش از پیش کاهش داد.
مدیرکل دفتر واردات گمرک ایران همچنین به توسعه فناوری و تجهیزات نوین اشاره کرد و گفت: حرکت به سمت استفاده بیشتر از سامانههای یکپارچه، همگامسازی اطلاعات و افزایش استفاده از دستگاههای کمک بازرسی مانند تجهیزات اسکن، میتواند نیاز به ارزیابیهای فیزیکی را کاهش دهد.
به گفته وی، در چنین شرایطی بخش بیشتری از نظارتها به شکل غیرمحسوس و مبتنی بر داده انجام میشود و موارد مشکوک نیز میتوانند در قالب کنترلهای پسینی مورد بررسی قرار گیرند.
بهبوری در پایان تأکید کرد: هدف نهایی، ایجاد گمرکی چابک است که ضمن حفظ کامل الزامات قانونی، بهداشت، ایمنی و استاندارد، بتواند کالا را با کمترین تشریفات و در کوتاهترین زمان ممکن ترخیص کند./تسنیم